Co mogą wnieść zioła?
Za działanie roślin odpowiadają obecne w nich związki aktywne. Dlatego zioła to coś więcej niż smak i zapach naparu: odpowiednio dobrany preparat może pomóc przy konkretnych dolegliwościach. Oto przykłady tego, co potrafią poszczególne rośliny.
Kozłek lekarski
Określone suche wyciągi z korzenia kozłka pomagają łagodzić łagodne napięcie nerwowe i trudności z zasypianiem. Ich działanie oceniano w badaniach klinicznych; znaczenie mają postać preparatu i czas stosowania.
Mięta pieprzowa
Olejek miętowy w kapsułkach dojelitowych może krótkotrwale łagodzić ból brzucha i wzdęcia u części osób z zespołem jelita drażliwego. To działanie badano dla tej konkretnej postaci; napar z liści mięty nie jest jej odpowiednikiem.
Imbir
Sproszkowane kłącze imbiru badano w zapobieganiu nudnościom i wymiotom związanym z chorobą lokomocyjną; wykazano korzyść dla tej postaci. Imbir może też być wykorzystywany przy łagodnych dolegliwościach trawiennych. Znaczenie mają ilość i sposób przygotowania.
Babka jajowata
Łupiny nasion babki jajowatej chłoną wodę i tworzą żel. W ten sposób zwiększają objętość i miękkość stolca, co ułatwia wypróżnianie. Błonnik ten stosuje się też jako uzupełnienie diety przy podwyższonym cholesterolu. Należy przyjmować go z odpowiednią ilością wody.
Dziurawiec
Określone preparaty z dziurawca badano przy objawach depresji o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu i wykazano możliwą korzyść. To przykład rośliny o wyraźnym działaniu, która jednocześnie ma wiele istotnych interakcji z lekami.
Czosnek
Badania nad suplementami czosnkowymi wskazują na niewielki wpływ na stężenie cholesterolu i ciśnienie krwi u niektórych osób. Skoncentrowany preparat ma inne znaczenie niż zwykła ilość czosnku w posiłku.
Od czego zależy siła działania?
Znaczenie ma konkretna część rośliny, postać preparatu, jego skład, ilość i czas stosowania. Napar z liści, wyciąg w kapsułce i olejek eteryczny nie są tym samym produktem. Dlatego podczas konsultacji rozmawiamy o Twoich potrzebach i o tym, czego już używasz, zamiast dobierać preparat wyłącznie na podstawie jego nazwy.
Co warto powiedzieć podczas konsultacji?
Opowiedz mi o wszystkich lekach przyjmowanych na stałe, jeśli je stosujesz — najlepiej podając nazwę i dawkę. Uwzględnij też leki doraźne i bez recepty, antykoncepcję hormonalną, witaminy, suplementy, mieszanki ziołowe oraz regularnie pite napary. Możesz zabrać opakowania albo zdjęcia etykiet.
Znaczenie mają także choroby przewlekłe, alergie, ciąża lub karmienie piersią i planowane zabiegi. Dzięki temu łatwiej świadomie dobrać preparat i wychwycić sytuacje wymagające dodatkowej ostrożności.
Zioła i leki — dlaczego pytam o oba?
Składniki roślinne mogą wpływać na wchłanianie lub rozkład leków albo wzmacniać ich działanie. Właśnie dlatego lista stosowanych preparatów pomaga dobrać zioła z większą uwagą. Oto kilka przykładów, które warto znać:
Dziurawiec
Uwaga przy lekach: Tabletki antykoncepcyjne, niektóre leki przeciwdepresyjne, cyklosporyna i inne leki stosowane po przeszczepie, warfaryna oraz część leków przeciwnowotworowych.
Możliwy skutek: Może osłabiać działanie wielu leków. Z częścią leków przeciwdepresyjnych może też nasilać działania związane z nadmiarem serotoniny.
Miłorząb japoński
Uwaga przy lekach: Leki przeciwzakrzepowe, np. warfaryna.
Możliwy skutek: Może zwiększać ryzyko krwawienia.
Czosnek w suplementach
Uwaga przy lekach: Leki przeciwzakrzepowe i leki wpływające na krwawienie, np. kwas acetylosalicylowy.
Możliwy skutek: Skoncentrowane preparaty czosnkowe mogą zwiększać ryzyko krwawienia, zwłaszcza przed zabiegiem. Mowa o suplementach, nie o zwykłych ilościach czosnku w potrawach.
Lukrecja
Uwaga przy lekach: Kortykosteroidy.
Możliwy skutek: Opisywano interakcje z tą grupą leków. Długie stosowanie lub duże ilości lukrecji są szczególnie niekorzystne także przy nadciśnieniu oraz chorobach serca i nerek.
Ekstrakty zielonej herbaty
Uwaga przy lekach: Nadolol, stosowany m.in. w chorobach serca i nadciśnieniu, oraz atorwastatyna.
Możliwy skutek: Wysokie dawki zielonej herbaty mogą zmniejszać stężenie nadololu we krwi; ekstrakt może zmniejszać stężenie atorwastatyny. To nie znaczy, że każda filiżanka herbaty działa tak samo jak skoncentrowany ekstrakt.
Bezpieczne stosowanie preparatów ziołowych
Podczas konsultacji opowiedz mi o lekach przyjmowanych na stałe lub doraźnie, suplementach oraz ziołach, które już stosujesz. Jeśli niczego nie przyjmujesz, również warto o tym powiedzieć. Dzięki temu omówimy możliwe interakcje i przeciwwskazania, zanim wybierzemy preparat ziołowy. Szczególną uwagę trzeba zachować przy lekach przeciwzakrzepowych, przeciwdepresyjnych i stosowanych po przeszczepie, antykoncepcji hormonalnej oraz w trakcie leczenia onkologicznego. Nie odstawiaj zaleconych leków ani nie zmieniaj ich dawek samodzielnie.
Źródła
Najlepszy wybór rośliny zaczyna się od rozmowy o Twoich potrzebach, stosowanych preparatach i sposobie życia. Przykłady na tej stronie pomagają poznać możliwości fitoterapii, ale nie zastępują indywidualnego doboru.